Zer gertatzen da bizi-aseguruan osasun-egoera behar bezala adierazten ez bada?

Bizi-aseguru bat kontratatzean, normalean osasun-galdetegi bat bete behar izaten da. Bertan ematen dituzun erantzunek eragin zuzena izan dezakete etorkizunean zure onuradunek kalte-ordaina kobratuko duten ala ez erabakitzeko. Gaizki deklaratzeak, gaixotasun bat ezkutatzeak edo arrisku-ohitura bati garrantzia kentzeak aseguruaren ordainketa kolokan jar dezake.

Euskal Herrian, eta bereziki Euskadin, puntu hori oso garrantzitsua da bizi-asegurua hipoteka bati, mailegu bati edo familiaren babes ekonomikoari lotuta kontratatzen denean. Ezustekoak saihesteko, onena hasieratik berme guztiekin kontratatzea da: zure egoerara egokitutako aukerak azter ditzakezu bizi-aseguruen konparatzaile honetan.

Zer esan nahi du osasun-egoera behar bezala deklaratzeak?

Osasun-egoera behar bezala deklaratzea aseguru-etxeak sinatu aurretik ematen dizun osasun-galdetegiari egiaz erantzutea da. Ez da tramite hutsa: legezko betebeharra da. Aseguru Kontratuaren 50/1980 Legearen 10. artikuluak ezartzen du hartzaileak ezagutzen dituen eta arriskuaren balorazioan eragina izan dezaketen inguruabarrak jakinarazi behar dituela.

Horrek honako hauek har ditzake barne:

• Egungo eta iraganeko gaixotasunak: diabetesa, hipertentsioa, bihotzeko arazoak, gaixotasun onkologikoak, ebakuntza kirurgikoak edo ospitaleratze garrantzitsuak.
• Abian dauden tratamenduak: ohiko medikazioa, mediku-kontrolak edo espezialisten jarraipenak.
• Arrisku-ohiturak: erretzea, alkohola ohikotasunez kontsumitzea edo aseguratutako arriskua handitu dezaketen beste jokabide batzuk.
• Datu pertsonal zuzenak: adina, lanbidea, jarduera fisikoa edo primaren prezioan eragina izan dezaketen beste faktore batzuk.

Gakoa da soilik aseguru-etxeak galdetzen dizuna deklaratzera behartuta zaudela. Aseguru-etxeak ez badizu galdetegirik egiten, edo galderak lausoegiak badira, erantzukizunaren zati handi bat konpainiaren esku geratzen da.

Zer gertatzen da gaixotasun bat ezkutatzen baduzu eta aseguru-etxea heriotzaren ondoren ohartzen bada?

Hemen agertzen da benetako arriskua. Primak ordaintzen diren bitartean, normalean inork ez du historia medikoa sakon aztertzen. Baina heriotza edo baliaezintasuna gertatzen denean eta onuradunek kalte-ordaina eskatzen dutenean, aseguru-etxeak dokumentazio medikoa iker dezake.

Informazio garrantzitsua ezkutatu zela antzematen badu, hainbat modutan joka dezake:

• Kalte-ordaina proportzionalki murriztu dezake, deklaratu ez zen arriskuaren arabera.
• Ordaintzeari uko egin diezaioke, aseguratuaren aldetik dolo edo erru larria egon zela uste badu.
• Kontratua deuseztatu edo suntsiaraz dezake, zehaztasun falta ezagutzen duenetik legezko epean jakinarazita.
• Jada ordaindutako zenbatekoak itzultzea eskatu dezake, faltsutasuna ordainketa egin ondoren aurkitzen bada.

Hala ere, edozein omisiok ez dio aseguru-etxeari ordainketa ukatzeko eskubidea ematen. Konpainiak ez ordaindu ahal izateko, normalean hainbat baldintza batera bete behar dira: galdera argia izatea, aseguratuak gaixotasuna ezagutzea, nahita edo arduragabekeria larriagatik ezkutatzea eta ezkutatutako informazioaren eta ezbeharraren kausaren artean lotura egotea.

Zein kasutan utz dezake aseguru-etxeak ordaindu gabe, eta zeinetan ez?

Ez da automatikoa. Auzitegiek kasu bakoitza banan-banan aztertzen dute, eta emaitza asko baldintzatzen dute osasun-galdetegiaren idazkerak eta deklaratu gabeko gaixotasunak heriotzaren edo baliaezintasunaren kausarekin duen loturak.

Ideia nagusia argia da: arazoa ez da soilik datu bat ahaztu edo ezkutatu izana, baizik eta aseguru-etxeak zehaztasunez galdetu ote zizun eta informazio horrek ezbeharrarekin loturarik ote duen.

Eta galdetegia orokorra bazen edo ez bazizuten eman?

Hau da aseguratua gehien babesten duten puntuetako bat. Jurisprudentziak behin eta berriz adierazi du galdetegi argi eta oso bat egitearen zama aseguru-etxearena dela.

• Galdera lausoak edo estereotipatuak. Soilik “osasun ona” zenuen galdetu bazizuten, gaixotasunak edo aurrekariak zehaztu gabe, patologia bat ez aipatzea ez da beti ez-betetze larritzat hartzen.
• Galdera zehatz eta argiak. Bihotzeko, minbiziarekin lotutako, arnasketako edo bestelako gaixotasunei buruz berariaz galdetu bazizuten eta jakinda ezkutatu bazenituen, egoera askoz delikatuagoa da.
• Galdetegirik gabe. Aseguru-etxeak ez bazizun osasun-galdetegirik egin, gero zaila izango du arriskua behar bezala ez zenuela deklaratu esatea.
• Hirugarren batek betetako galdetegia. Arazoak sor daitezke bankuak, agenteak edo bitartekariak galdetegia zure erantzunak behar bezala jaso gabe bete badu.

Horregatik da hain garrantzitsua galdera bakoitza pertsonalki irakurtzea, zintzotasunez erantzutea eta sinatutako galdetegiaren kopia gordetzea. Euskadin bizi-aseguru asko hipoteka edo banku-produktuekin batera kontratatzen direnez, aholku hori bereziki garrantzitsua da.

Zer egin dezakete onuradunek aseguru-etxeak ordainketa ukatzen badu?

Konpainiak kalte-ordaina ordaintzeari uko egiten badio, onuradunek ez dute kasua galdutzat eman behar. Hauek dira ohiko urratsak:

• Ukoaren arrazoia idatziz eskatzea eta sinatutako osasun-galdetegiaren kopia eskatzea.
• Deklaratu gabeko gaixotasunak heriotzaren edo baliaezintasunaren kausarekin benetako loturarik duen aztertzea.
• Galdetegia argia, zehatza eta pertsonalizatua zen egiaztatzea, edo galdera orokorregiak zituen ikustea.
• Konpainiaren bezeroarentzako arreta-zerbitzuaren edo aseguratuaren defendatzailearen aurrean erreklamatzea.
• Aseguruen zuzenbidean espezializatutako abokatu baten laguntzarekin bide judiziala aztertzea.

Hala ere, defentsarik onena prebentzioa da: hasieratik ondo kontratatzea, galdetegiari gardentasunez erantzutea eta pertsona bakoitzaren benetako egoerara egokitutako poliza aukeratzea. Zure familia Euskadin edo Euskal Herriko beste edozein tokitan babestu nahi baduzu, bizi-aseguruen konparatzaile hau erabil dezakezu aukera egokiak aztertzeko eta etorkizunean ezustekorik ez izateko.